محمدتقى نورى
پيشگفتار 34
اشرف التواريخ ( فارسي )
شأن ابراهيم خان . . . در اوايل جلوس سعادت مأنوس خسرو صاحبقران به حكومت كرمان بين الاماثل رتبه امتياز يافت و امور كرمان را منتظم و مضبوط ساخته ، مراجعت نمودند . » در اين بررسى نسخه كتابخانه ملك ، نسخه مبدأ و اصل قرار گرفت . در جايى از كتاب مؤلف درباره كاتب نسخه مطالبى نگاشته و او را ميرزا ابو القاسم نيشابورى معرفى كرده است كه خط شكسته را به خوبى مىنوشته است و « به حكم محكم شهزاده قدردان تحرير اين شگرفنامه مشغولى دارد و راقم حروف آنچه از مخزن سينه به مسوّده مىآورد او حرف به حرف به بياض مىسپارد » ( 479 ب ) . البته اين نسخه تاريخ ندارد ، ولى از آنجايى كه نسخه بسيار شاهانهاى است و با سرلوح و تذهيب و جدول و كاغذ بسيار خوبى ساخته شده ، ممكن است همان نسخه باشد كه مؤلف از آن نام مىبرد . البته كاتب آن ، احتمالا بيشتر به خوش نوشتن توجه داشته ، به همين دليل گاهى كلماتى را از قلم انداخته و يا به غلط انشاء كرده است . حاج آقا حسين ملك بر روى برگ آغاز نسخه يادداشتى به مضمون زير نوشته است : « اين كتاب مستطاب و درّ ناياب را در شهر طهران از آقا ميرزا محمود خوانسارى ابتياع كردم و زينت كتابخانه خود كه بفضل اللّه و المنته نيكوترين و جامعترين كتابخانه ملى خواهد بود قرار دادم . اميدوارم موّفق به اين توفيق كه تشكيل كتابخانه باشد شده و براى خود افتخارى باقى گذارم . به حق محمد و آله . بتاريخ شهر شعبان در دار الخلافه طهران ابتياع شد و انا الاقل حسين ملك التّجار » . نسخهشناسى : انجام افتاده . 5999 . نستعليق و شكسته قرن سيزدهم 495 برگ . 17 سطر . 5 / 18 * 5 / 30 . كاغذ ترمه اصفهانى ، جلد روغنى گل و بوته داخل قرمز . مجدول ، محل پنج تصوير سفيد دارد . با يك سرلوح و چهل و چهار مجلس تصوير . [ فهرست ملك 2 : 29 ] . 2 . نسخه كتابخانه مجلس بهشماره 5709 اين نسخه ناتمام است . در 846 برگ و درواقع جلد نخست كتاب است . اين نسخه بهعنوان نسخهبدل با نسخه ملك مقابله شد . نكات تفاوت آنها در متن بيشتر در حد تفاوت كلمات است كه احتمالا سليقه كاتب در آن نقش داشته است .